Првата петорка на АСНОМ – Нова Македонија

Наскоро 80 години од АСНОМ… повод за препрочитување и потсетување…
…Другарки и другари народни претставители. Во овој момент, во ова историско место, Свети отец Прохор Пчински, и на овој историски ден Илинден, кога објавувам дека е отворено првото антифашистичко собрание на народното ослободуење на Македонија, душата ми е преполнета со радост, и пред премрежените очи гледам како се раздвижиле сите реки, од Пчиња и Вардар до Места и Бистрица, заплускуат ја целата македонска земја, сакајќи ја да измијат од македонскиот народ, десетвековниот ропски срам, од пропасти на Самуиловата држава, за да се роди денеска нова, светла и слободна Македонска држава. Во овој момент земјата на нашите покојници, многубројни народни герои, паднали си, и посеали си коските по цела Македонија. Им стануе полека, и они во мир веќе го гледаат изгревот на нашата слобода, гледаат идеална дружба на старите Илинденци, на Гоце Делчев, и денешните Илинденци, младата македонска војска, и поставените темели за остварението на идеалот на две поколенија, на две епохи,слободна, обединета Македонија.
Многу работи во и околу историјата како филозофска наука, често се вметнуваат, приспособуваат и користат како постапка и процес за сокривање информации и податоци со кои целосно се менува нејзиниот тек. Со таквите дејства, криење факти, произведување и востоличување маргиналци за херои, а вистинските херои се прават маргиналци, од кои многумина дури може и целосно да исчезнат во институционализираната историја на една држава. А да не зборуваме и за други процеси што можат целосно да се сменат или сокријат за современиците, т.е. населението да не ги знае или постепено да ги заборава.
Долгогодишната, дозирана употреба на македонската историја, редуцирана и приспособена според идеолошко-политичките и геостратегиски потреби на „поранешниот југословенски концепт“ во која, освен за Гоце,Јане, Даме, НОБ, АСНОМ и неколку локални „случки од собитиен карактер“ и ретуширани епизодисти, кои беа подигнати на степен на историско паметење, немаше место за многу личности и дела што не се сообразуваа со историско-политичките потреби.
Во таквиот невротичен амбиент на идеолошко-политичка постмодерна, често извесни просечни историски збиднувања и личности беа подигани на степен на славење и опевање и со методологијата на историскиот ретуш и селективност, претворани и втемелени како апсолутна вистина, која понатаму со текот на времето и со „добро“ осмислена педагошка методологија се вградуваше во паметењето на генерациите, и прераснуваше до димензија на историски факт, што често се ползуваше за егоистични, дневнополитички и демагошки цели.
Можеби тоа е една од причините што нашата држава и народ често во минатото, па и денес од некои места и кругови се нарекувани вештачка коминтерновска творба, измислена нација со ограничен и оспоруван идентитет.

Во последниве триесетина години се подотворија вратите на „долгата и неверојатна историја на Македонија и нејзината многу често бездушна употреба за најразлични цели и интереси“. Од историското депо изминативе неколку плурални децении, некако срамежливо и скромно започнува да извира една малку поинаква и тивка историја со протагонисти чии имиња до пред едно извесно време беа изговарани со шепот.
Методија Андонов-Ченто, Панко Брашнаров, Емануел Чучков, Љупчо Арсов, Ване-Кичевчанецот, тоа е првата петорка на АСНОМ, на која освен визијата и идеалот за независна и слободна Македонија им е заедничка и трагичната судбина. Сите, како по некое непишано судбинско правило, скончуваат во матните и докрај неразјаснети околности и лавиринти и беа заборавени и избришани од историското паметење. Но се потврдува старата општоприфатена вистина дека и историската како и секоја правда е спора, но дофатна. Со текот на времето пополека бледнее идеолошко-историскиот ретуш и денес слободно и со полно име и презиме можеме да ги изговараме имињата на протагонистите на праведната и вистинската историја и да се нурнеме во длабочините на сопственото историското минато
По 120 години од Илинденското востание, и 80 години од АСНОМ и пред сите идни јубилеи и историски премерувања, за автентична поширока и поопсежна историска интерпретација, да се надеваме извлековме доволно поука, дека е упатно историјата да се ослободи од идеолошко-политичките хипотеки и во неа секогаш да се најде и негува доволно простор за личности и дела што допрва треба да ги откриваме и верифицираме. Само така ќе ги надминеме поделбите, ќе одговориме на историските предизвици и ќе ја јакнеме кревката македонска кохезија и националната свест.
Што да кажеме за Титовата револуција? Во што се претвори таа? Во машина, строј за убивање на непријателите, ама и своите. Свирепо ги погуби своите најистакнати чеда, херои на НОБ и истакнати дејци на АСНОМ. На најсуров начин се уништени кариерите, семејствата и животите на Методија Андонов-Ченто, Панко Брашнаров, Павел Шатев, Петре Пирузе, Венко Марковски, партизанките Панде Чесноска и Лена Стојческа, Богоја Фотев и многу други. Зошто се направени тие злосторства и ѕверства? Затоа што македонските јаничари се угледале на Робеспјер, Ленин, Троцки, Сталин, и по налог на Тито, прогонувале, протерувале, затворале, мачеле и ѕверски убивале секого за кого мислеле дека им стои на патот.

Сите тие дејствувале како да се принудени од идеологијата. Се претвориле во вистински хомо идеологицус (идеолошки човек), чиј инспиратор е Робеспјер, а прототип Ленин/Сталин и го создале црвениот терор. Докрај обесчестен систем претворен во суров режим. ВО ЦАРСТВОТО НА ЗЛОТО….
Во царството на злото еднакво страдаат и жртвите и господарите… така пишува на најавната шпица на филмот „стапица“, во кој се обидов да раскажам приказна што, освен како димензија на фикција, содржи и кореспондира со тлото, блиското минато и личности и луѓе од нашата непосредна близина, околина… минато… Историјата колку трезвено и да се пишува и со волја за објективност, секогаш останува книжевна измислица и ја претставува третата димензијата на фикцијата.
Филмот и литературата раскажуваат истории, судбини низ зборови, приказни, слики… Дури и кога личностите се фиктивни, особеноста на литературата и филмот е што тие низ приказни ни го приближува духот на времето. Само кога минатото ќе биде оживеано пред нас низ приказни за драмата на човечките животи при судирите и идеолошките контроверзии, во војните, од кои и ние ќе дознаваме и сознаваме дека страдањето е исто – од двете страни на омразата и фронтот.

Аљоша Симјановски

 

Извор

Најново

ПОВРЗАНИ ОБЈАВИ
КОЛУМНИ

Квартет засилувања за враќање на старите европски патеки

Словенечкиот првак Крим по Ана Грос, Грас Заади,...

Легендарната Луминица Дину по долго време повторно во Скопје

Легендарната романска голманка Луминица Дину, по подолго време...

Силен турнир во Добој: Пелистерци ќе тестираат против Веспрем, Барса, Загреб…

Еден од најстарите ракометни турнири во Европа заедно...

ТРАНСФЕР МАРКЕТ: Обрадовиќ верен на Партизан, Динамо купуваше од лутиот ривал, Арсиќ останува во Шабац

<!-- ТРАНСФЕР МАРКЕТ: Обрадовиќ верен на Партизан, Динамо купуваше...