- Народноста не се купува, не се продава и не се менува за привремени политички добивки. Таа не е предмет на пазарење, туку живо сведоштво за историјата и достоинството на еден народ. Народноста се брани со јазикот – со секој збор што се изговара и се пренесува како факел од генерација на генерација; со истрајноста – со секој чекор што одбива да се свитка пред притисокот; и со правото на правичност – со секоја судница што треба да биде храм на еднаквост, а не арена на политички манипулации
Во ходникот на судницата, пред почетокот на рочиштето, еден постар човек од македонската заедница стоел тивко со рацете зад грб. Кога новинарите го прашале зошто дошол, тој одговорил со едноставна реченица: „Не сум тука за Васил, туку за јазикот“. Во тие зборови имаше повеќе сила отколку во сите правни аргументи што ќе се изнесат во судницата. Тој човек не носеше документи, ниту правни докази – ги носеше само спомените од своето детство, песните што ги пеел со своите родители и зборовите што им ги пренесувал на своите деца. Оваа анегдота е потсетник дека народноста не се брани со пари или со судски пресуди, туку со живото сведоштво на луѓето што го носат јазикот во своето секојдневие. Судницата може да биде арена на политички манипулации, но вистинската битка се води во срцата и умовите на оние што одбиваат да го заборават својот корен.
Судницата во Корча овие денови не е само просторија за правни аргументи туку таа е сцена на една многу поширока драма, театар во кој се судираат правото и неправдата, достоинството и пропагандата. На прв поглед, станува збор за „клевета“, за правен спор меѓу една фондација и една партија. Но зад сувите правни формулации се крие нешто многу подлабоко: обид да се замолчи гласот на македонската заедница во Албанија, да се контролира јавниот дискурс и да се внесе страв таму каде што постои само право на постоење. Кога една фондација со јасна национална агенда се појавува во судница против претставници на малцинството, тоа не е правна битка за чест и углед – тоа е обид да се наметне тишина, да се купи идентитетот со судски пресуди и со финансиски влијанија. Но народноста не е стока на пазар, ниту валута што може да се разменува. Таа е жива меморија, корен што не може да се пресади со пари, јазик што не може да се избрише со пропаганда.
Случајот во Корча е пресек на три клучни теми: правото на јазик, судската правичност и геополитичката битка околу идентитетот на Македонците во Албанија. Кога Васил Стерјовски бара преведувач на македонски јазик, тоа не е само техничка потреба – тоа е симболичен чин на отпор, потсетник дека јазикот е темел на достоинството. Кога фондација со јасна национална агенда се појавува во судница против претставници на малцинството, тоа не е правна битка за чест и углед – тоа е обид да се наметне тишина, да се купи идентитетот со судски пресуди. Бугарската пропаганда одамна ја надмина рамката на историски дебати и академски расправи. Таа веќе не е само реторика за минатото туку се претвори и во агресивен инструмент за политички притисок, во механизам за асимилација и во систематски обид да се купи идентитет со пари, со проекти и со судски тужби. Наместо аргументи, се нудат грантови; наместо дијалог, се сервираат тужби; наместо почит кон различноста, се инсистира на административно бришење и наметнување „нови“ национални ознаки.
Но народноста не е акција на берза, ниту производ на пазар што може да се купи, продаде или препакува. Таа не е бројка во статистика, ниту ставка во буџет. Народноста е жива меморија, корен што се пренесува низ генерации, јазик што се изговара со истата топлина и истата интонација како пред сто години, култура што не може да се избрише со административен потпис или со судска пресуда. Таа е невидлива тврдина изградена од песни, обичаи и колективна историја, која не може да се разруши со пропагандни кампањи. Секој обид да се претвори идентитетот во предмет на пазарење е осуден на неуспех. Зашто идентитетот не е валута, туку наследство; не е договор, туку судбина; не е проект, туку живо сведоштво за постоењето на еден народ. Но историјата учи дека таквите обиди секогаш завршуваат со неуспех. Македонската заедница во Албанија не е статистика што може да се избрише, ниту „проблем“ што може да се реши со пари. Таа е дел од живата европска реалност, дел од културниот мозаик што не може да се редизајнира според нечии геополитички интереси.
Затоа, случајот во Корча нека биде потсетник: народноста не се купува, не се продава и не се менува за привремени политички добивки. Таа не е предмет на пазарење, туку живо сведоштво за историјата и достоинството на еден народ. Народноста се брани со јазикот – со секој збор што се изговара и се пренесува како факел од генерација на генерација; со истрајноста – со секој чекор што одбива да се свитка пред притисокот; и со правото на правичност – со секоја судница што треба да биде храм на еднаквост, а не арена на политички манипулации. Секој обид да се претвори идентитетот во предмет на пазарење е осуден да пропадне, затоа што идентитетот не е валута, туку наследство; не е договор, туку судбина; не е проект, туку жива меморија што се врежува во песните, во обичаите, во камените улици и во погледите на луѓето што го носат со себе. Тој е невидлива тврдина изградена од векови на постоење, мост што ги поврзува минатото и иднината и светлина што не може да се изгасне со административен потпис или со судска пресуда.
Оттука, судскиот случајот во Корча не е само локален спор – тој е симболичен доказ дека народноста е непокорлива и дека секој обид да се купи или да се избрише ќе се судри со силата на колективната меморија и со непоколебливото достоинство на Македонците.